<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<page xmlns="http://projectmallard.org/1.0/" type="topic" style="tip" id="user-goodpassword" xml:lang="kk">

  <info>
    <link type="guide" xref="user-accounts#passwords"/>

    <revision pkgversion="3.8.0" date="2013-03-09" status="candidate"/>
    <revision pkgversion="3.13.92" date="2014-09-22" status="candidate"/>
    <revision pkgversion="3.18" date="2015-09-28" status="final"/>

    <credit type="author">
      <name>GNOME құжаттама жобасы</name>
      <email>gnome-doc-list@gnome.org</email>
    </credit>
    <credit type="author">
      <name>Phil Bull</name>
      <email>philbull@gmail.com</email>
    </credit>
    <credit type="author">
      <name>Tiffany Antopolski</name>
      <email>tiffany.antopolski@gmail.com</email>
    </credit>
    <credit type="editor">
      <name>Michael Hill</name>
      <email>mdhillca@gmail.com</email>
    </credit>

    <include xmlns="http://www.w3.org/2001/XInclude" href="legal.xml"/>

    <desc>Ұзынырақ, күрделірек парольдерді пайдаланыңыз.</desc>
  </info>

  <title>Қауіпсіз пароль таңдау</title>

  <note style="important">
    <p>Парольдеріңізді өзіңіз есте сақтайтындай оңай, бірақ басқалар (соның ішінде компьютерлік бағдарламалар) үшін табуға өте қиын етіп жасаңыз.</p>
  </note>

  <p>Жақсы пароль таңдау компьютеріңізді қауіпсіз сақтауға көмектеседі. Егер пароліңізді табу оңай болса, біреу оны біліп қойып, жеке ақпаратыңызға қол жеткізуі мүмкін.</p>

  <p>Адамдар тіпті пароліңізді табу үшін компьютерлерді жүйелі түрде пайдалануы мүмкін, сондықтан тіпті адам үшін табу қиын болатын пароль компьютерлік бағдарлама үшін бұзуға өте оңай болуы мүмкін. Міне, жақсы пароль таңдауға арналған бірнеше кеңестер:</p>
  
  <list>
    <item>
      <p>Парольде бас және кіші әріптердің, сандардың, таңбалар мен бос орындардың қоспасын пайдаланыңыз. Бұл оны табуды қиындатады; таңдауға болатын таңбалар көбірек, бұл біреу сіздің пароліңізді табуға тырысқанда тексеруі керек ықтимал парольдердің көбірек екенін білдіреді.</p>
      <note>
        <p>Пароль таңдаудың жақсы әдісі — өзіңіз есте сақтай алатын фразадағы әр сөздің бірінші әрпін алу. Фраза фильмнің, кітаптың, әннің немесе альбомның атауы болуы мүмкін. Мысалы, “Flatland: A Romance of Many Dimensions” фразасы F:ARoMD немесе faromd немесе f: aromd болады.</p>
      </note>
    </item>
    <item>
      <p>Пароліңізді мүмкіндігінше ұзын етіп жасаңыз. Онда таңбалар неғұрлым көп болса, адамның немесе компьютердің оны табуына соғұрлым көп уақыт кетеді.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Кез келген тілдегі стандартты сөздікте бар сөздерді пайдаланбаңыз. Пароль бұзушылар оларды бірінші кезекте тексереді. Ең көп таралған пароль — “password” (пароль) — адамдар мұндай парольдерді өте тез таба алады!</p>
    </item>
    <item>
      <p>Күн, мемлекеттік нөмір немесе отбасы мүшесінің аты сияқты жеке ақпаратты пайдаланбаңыз.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Зат есімдерді пайдаланбаңыз.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Егер біреу сізді бақылап тұрса, не жазғаныңызды түсіну мүмкіндігін азайту үшін жылдам теруге болатын парольді таңдаңыз.</p>
      <note style="tip">
        <p>Парольдеріңізді еш жерге жазбаңыз. Оларды оңай тауып алуға болады!</p>
      </note>
    </item>
    <item>
      <p>Әртүрлі нәрселер үшін әртүрлі парольдерді пайдаланыңыз.</p>
    </item>
    <item>
      <p>Әртүрлі тіркелгілер үшін әртүрлі парольдерді пайдаланыңыз.</p>
      <p>Егер барлық тіркелгілеріңіз үшін бірдей парольді пайдалансаңыз, оны тапқан кез келген адам барлық тіркелгілеріңізге бірден қол жеткізе алады.</p>
      <p>Алайда, көптеген парольдерді есте сақтау қиын болуы мүмкін. Бәріне әртүрлі парольдерді пайдалану сияқты қауіпсіз болмаса да, маңызды емес нәрселер (мысалы, веб-сайттар) үшін бірдей, ал маңызды нәрселер (мысалы, онлайн-банкинг тіркелгісі мен электрондық поштаңыз) үшін әртүрлі парольдерді пайдалану оңайырақ болуы мүмкін.</p>
   </item>
   <item>
     <p>Парольдеріңізді жүйелі түрде өзгертіп тұрыңыз.</p>
   </item>
  </list>

</page>
